Artikel: Littekens
Littekens zijn niet te voorkomen
Een litteken na een operatie is niet te voorkomen, maar ik houd met het plaatsen van een incisie wel rekening met de krachten die op de huid werken. Hoe minder kracht er op het litteken wordt uitgeoefend, hoe rustiger en mooier het geneest. Ik maak op voorhand altijd een inschatting van de littekenvorming.
Littekenvorming
Als de hechtingen na een of twee weken worden verwijderd, is het litteken nog niet sterk. In feite begint de genezing dan pas. Het litteken wordt rood en dik als teken van een verhoogde doorbloeding en de aanmaak van bindweefsel. Gedurende de daaropvolgende maanden wordt het litteken langzaam dunner en soepeler; de rode kleur wordt paars en verbleekt. Het litteken komt dan in de zogenaamde ‘rustige fase’.
Deze ontwikkeling hangt af van de leeftijd: kinderen hebben een heftiger littekenreactie dan volwassenen. Het type huid speelt ook een rol: bij rossige mensen zie je vaak een forse littekenvorming. Verder is de plaats van het litteken is van invloed. Littekens na een ooglidcorrectie vertonen een geringe reactie en komen snel in de rustige fase. Maar littekens op de schouder of op het borstbeen tonen vaak een heftige littekenreactie, die lang kan aanhouden. Bij voorkeur maak ik op deze locaties geen litteken.
Beinvloeden van littekens
Je kunt een litteken positief beinvloeden door het rust te geven, minstens vier weken, bij voorkeur langer. Houdt het litteken schoon en smeer de eerste twee weken nog geen crème. Daarna, als de hechtingen minstens 4 dagen verwijderd zijn kan er gesmeerd worden.
Wegtrekken van een litteken
Met ‘wegtrekken’ wordt eigenlijk bedoeld dat het litteken opbleekt,rustig wordt en minder opvallend. Echt wegtrekken doet het niet. Een litteken valt op omdat het rood of paars is. Later bleekt de kleur op en wordt uiteindelijk zelfs wat lichter dan de omliggende huid. Dat opbleken duurt minstens een jaar. Daarom is het niet zinvol om bij een lelijk litteken binnen een jaar een littekencorrectie te doen.
Littekenpijn
Onrustige, rode en dikke littekens zijn pijnlijk door de zwelling en verhoogde doorbloeding. Naarmate het litteken tot rust komt, verdwijnt de pijn. Het is niet normaal dat de pijn voortduurt. Is de pijn hevig bij aanraking van het litteken dan kan het zijn dat er een huidzenuw in het litteken gevangen zit. Dit komt nog wel eens voor bij de pols. Het gaat niet vanzelf over en moet geopereerd worden.
Behandelen problematische dikke littekens
Het allereerste wat je kunt doen is het litteken dagelijks masseren. Daarnaast kun je een littekencrème smeren. Meestaal schrijf ik een crème voor op basis van siliconen. Verder blijkt het uitoefenen van druk op het litteken een gunstig effect te hebben. Bij brandwonden wordt daarom speciale drukkende kleding voorgeschreven en heeft een elastische step-in na een buikwandcorrectie een helend effect op de littekens. Naast massage en druk kan het litteken worden ingespoten met corticosteroïden: zogenaamde littekenreactie remmende hormonen. Omdat er plaatselijk maar weinig worden ingespoten, hebben deze hormonen geen algemene bijwerkingen. Het litteken na inspuiting snel dunner, maar is cosmetisch niet fraai. Het spontaan laten rijpen van het litteken heeft altijd de voorkeur.
Littekencorrectie
Correcties van littekens hebben niet altijd zin. Littekens na een grote buikoperatie verbeteren bijvoorbeeld nauwlijks na een littekencorrectie. Bij een litteken dat trekt en een plooi veroorzaakt heeft het wel zin. Ook als een litteken opvalt door schaduwwerking kan een littekencorrectie verbetering geven. In sommige gevallen kan een correctie de persoonlijke beleving van het littekent verbeteren. Een zorgvuldige afweging is altijd belangrijk, omdat na een littekencorrectie het jarenlange proces van genezing, rijping en opbleking weer van voren af aan begint.
Camouflage van littekens
Plastisch chirurgen probeer de littekens in natuurlijke lijnen te leggen, waardoor ze minder opvallen. Verder springt een gebogen litteken minder in het oog dan een rechte lijn. Een rustig litteken dat uitsluitend de aandacht trekt vanwege de lichte kleur, kan met behulp van tatoeage worden ingekleurd. Je kunt een litteken ook met make-up camoufleren.
dr. ErikJan Timmenga
