Artikel: Littekens
Littekens zijn niet te voorkomen
Een litteken na een operatie is niet te voorkomen, maar ik houd met het plaatsen van een incisie rekening met de krachten die op de huid werken. Hoe minder kracht er op het litteken wordt uitgeoefend, hoe rustiger en mooier het geneest. Ik maak op voorhand altijd een inschatting van de littekenvorming.
Littekenvorming
Nadat hechtingen zijn verwijderd begint pas de eigenlijke genezing. Het litteken wordt eerst nog rood en dik als teken van een verhoogde doorbloeding en de aanmaak van bindweefsel. Gedurende de daaropvolgende maanden wordt het dunner en soepeler, waarbij de rode kleur via paars geleidelijk verbleekt. Het litteken komt hiermee in de zogenaamde ‘rustige fase’.
De littekenvorming hangt samen met de leeftijd en het type huid: kinderen hebben een heftiger littekenreactie dan ouderen. Ook bij rossige mensen zie je vaak een heftiger littekenvorming.
De locatie van het litteken is verder van grote invloed. Littekens na een ooglidcorrectie vertonen een geringe reactie en komen snel in de rustige fase, maar littekens op de schouder of op het borstbeen tonen vaak een heftige reactie, die lang kan aanhouden. Bij voorkeur maak ik op deze locaties geen litteken.
Verzorging en positieve beïnvloeding van littekens
Je kunt een litteken positief beinvloeden door het rust te geven, minstens vier weken, maar bij voorkeur langer. Houdt het litteken verder schoon en smeer met hechtingen nog geen crème. Nadat de hechtingen zijn verwijderd en de wond dicht is mag er gesmeerd worden, bijvoorbeeld, met bodylotion. Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar een gel op basis van Aloe Vera.
Wegtrekken van een litteken
Met ‘wegtrekken’ wordt eigenlijk bedoeld dat het litteken opbleekt, rustig wordt en minder opvallend. Echt wegtrekken doet het niet. Een litteken valt op omdat het rood of paars is. Later bleekt de kleur op en wordt uiteindelijk zelfs wat lichter dan de omliggende huid. Dat opbleken duurt minstens een jaar. Daarom is het niet zinvol om bij een lelijk litteken binnen een jaar een littekencorrectie te doen.
Littekenpijn
Onrustige, rode en dikke littekens zijn pijnlijk door de zwelling en verhoogde doorbloeding. Naarmate het litteken tot rust komt, verdwijnt de pijn. Het is niet normaal dat de pijn voortduurt. Is de pijn hevig bij aanraking van het litteken dan kan het zijn dat er een huidzenuw in het litteken gevangen zit. Dit komt nog wel eens voor bij de pols. Het gaat niet vanzelf over en moet geopereerd worden.
Behandelen problematische dikke littekens
Het eerste wat je kunt doen is het litteken dagelijks masseren. Daarnaast kun je een littekencrème smeren. Meestaal schrijf ik een crème voor op basis van siliconen. Verder blijkt het uitoefenen van druk op het litteken een gunstig effect te hebben. Bij brandwonden wordt daarom speciale drukkende kleding voorgeschreven en heeft een elastische step-in na een buikwandcorrectie een helend effect op de littekens.
Naast massage en druk kan het litteken worden ingespoten met corticosteroïden: zogenaamde littekenreactie remmende hormonen. Het litteken wordt na inspuiting snel dunner, maar onregelmatig en dat is cosmetisch minder fraai.
Littekencorrectie
Correcties van littekens hebben niet altijd zin. Littekens na een grote buikoperatie verbeteren bijvoorbeeld nauwlijks na een littekencorrectie. Een littekencorrectie heeft wel zin als een litteken trekt of een plooi veroorzaakt. Ook als een litteken opvalt door schaduwwerking kan een littekencorrectie verbetering geven.
In sommige gevallen kan een correctie de persoonlijke beleving van het littekent verbeteren. Een zorgvuldige afweging is altijd belangrijk, omdat na een littekencorrectie het jarenlange proces van genezing, rijping en opbleking weer van voren af aan begint.
Camouflage van littekens
Littekens in natuurlijke lijnen vallen minder op en een gebogen litteken is beter dan een rechte lijn. Een rustig litteken trekt soms de aandacht vanwege de lichte kleur. Inkleuren met behulp van tatoeage kan dan helpen. Je kunt een litteken ook met make-up camoufleren.
Dr E.J.F. Timmenga
